Sokołówka

Zlewnia Sokołówki obejmuje północną część Łodzi i niemal w całości zawiera się w granicach administracyjnych miasta. Sokołówka płynie w kierunku zachodnim i jest lewym dopływem Bzury. Jej dolina charakteryzuje się znacznym spadkiem 5,2 ‰. W połowie swego biegu przyjmuje jedyny większy dopływ – Brzozę. Powierzchnia zlewni po Sokołów liczy 19,21 km2, a długość cieku wynosi 13,3 km, zatem kształt zlewni jest mocno wydłużony. Deniwelacja zlewni wynosi 80 m, zaś jej przeciętny spadek – 7,2 ‰.

Zlewnia ma zróżnicowany charakter, który nierozerwalnie wiąże się z rozwojem miasta. Centralną część stanowią tereny przemysłowe. Niegdyś sąsiadowały one z obszarami typowo rolniczymi, jednak w wyniku rozrostu Łodzi zmienił się ich charakter na mieszkaniowy (zabudowa niska). Z czasem, miasto zaczęło wkraczać na tereny podmiejskie, wchłaniając okoliczne wsie, m.in. Radogoszcz, który obecnie jest jednym z większych osiedli mieszkaniowych (inne na tym obszarze to: Teofilów, Julianów, Marysin). Sąsiaduje ono z fragmentem lasu Łagiewnickiego (jego otulina z Arturówkiem), który posadzono w miejscu dawnej puszczy. W dolnej części zlewni, która jest najmniej przekształcona przez procesy urbanizacyjne, dominują tereny rolnicze. Liczne pola i wciąż prosperujące gospodarstwa sprawiają wrażenie jakby przekroczyło się już granice miasta. W ostatnich latach jednak i tu coraz więcej willi i asfaltowych dróg do nich prowadzących.

Zlewnia Sokołówki jest położona w obrębie niecki mogileńsko-łódzkiej. Jednostka ta zaczęła się tworzyć w permie, w wyniku licznych transgresji i regresji morza. W następnym okresie stopniowo wypełniała się utworami kredowymi: głównie marglami, wapieniami i iłami.

Wśród osadów budujących górną i środkową część zlewni dominują gliny zwałowe, zaś w dolnej przeważają piaski wodnolodowcowe. Aż 71 % utworów powierzchniowych charakteryzuje się bardzo dobrymi parametrami filtracyjnymi. Zaznaczyć jednak należy, że na obszarze miasta serie osadowe często są przesłonięte przez warstwę „narzutu antropogenicznego” (gruz, szlaka, ziemia z wykopów itp.) ograniczającego ich naturalną wodoprzepuszczalność.

Zlewnia Sokołówki jest w znacznym stopniu zurbanizowana – w jej górnej części znajduje się kilka osiedli domów jednorodzinnych, zaś środkową część zlewni zajmują tereny przemysłowe. Początkowy fragment koryta Sokołówki, jak i część koryta Brzozy, są przykryte betonowymi płytami i włączone w system kanalizacji deszczowej. Obszary zabudowane zajmują ogółem 47 % powierzchni zlewni, lasy i parki 19 %, a użytki rolne, skupione na obrzeżach miasta, w dolnej części zlewni – 23 %.

Dolina Sokołówki jest wyraźnie zarysowana w terenie. Obszar źródłowy jest najbardziej urozmaiconym fragmentem zlewni, dominują tu bowiem najwyższe formy w postaci pojedynczych pagórków (Różki, 256 m n.p.m.), rzeka zaś płynie wybetonowanym korytem. Kierując się na zachód teren się stopniowo obniża, dolina rozszerza, zarysowują się jej zbocza.

Pierwotnie źródła Sokołówki znajdowały się w rejonie wsi Różki, obecnie zaś ciek bierze swój początek przy przepuście w ul. Strykowskiej przy ul. Książka. Rzeka płynie w kierunku zachodnim. Na wysokości ul. Centralnej została ujęta krytym kanałem aż do ul. Dziewanny. Stamtąd, kieruje swoje wody przez Park im. A. Mickiewicza (Julianowski), gdzie utworzono dwa malownicze stawy. Na odcinku od ul. Zgierskiej do al. Włókniarzy utworzono kolejne dwa zbiorniki wodne (w ramach realizowanego planu renaturyzacji rzeki) - Zbiornik Zgierska i Zbiornik Teresy. Na wysokości ul. Brukowej do rzeki uchodzi jej prawostronny dopływ – Brzoza, a za nasypem kolejowym znajduje się kolejny staw – Pabianka. Dalej, przy ul. Sokołowskiej, ciek przyjmuje lewy dopływ – Zimną Wodę z Aniołówką.