Zasoby wodne 

W języku polskim pojęcie zasoby oznacza „…pewną ilość…zebraną dla wykorzystania w przyszłości…”. Zasoby wodne prof. K. Dębski definiuje jako: …wszelkie wody znajdujące się na danym obszarze stale lub występujące na nim czasowo”, zaś prof. M.I. Lwowicz dodaje do tego element praktyczny wskazując, że są „… to wszelkie wody nadające się do wykorzystania”.

Światowe zasoby wód wolnych wynoszą ok. 1386·106 km3, z czego tylko 2,5% to wody słodkie, a z nich tylko niewielki procent (4,2·106 km3) jest dziś dostępny człowiekowi. Aktualne zapotrzebowanie na wodę słodką na świecie wynosi ok. 4,0·103 km3/rok, przy czym przestrzenne zróżnicowanie skali zapotrzebowania nie pokrywa się z „mapą zasobów wodnych”. Konsekwencją tego jest fakt, że ok. 20 % ludności świata nie ma dziś dostępu do czystej wody i odsetek ten, mimo szeregu działań, stale rośnie.

Polska jest krajem o „granicach hydrograficznych”. Tylko 13 % naszych zasobów wodnych formuje się poza terytorium kraju, a tylko kilka procent „eksportujemy” do państw sąsiednich. Przeciętne zasoby wód powierzchniowych Polski wynoszą ok. 62 km3, przy czym w roku bardzo suchym mogą one być mniejsze od 40 km3, a w roku bardzo mokrym – większe od 90 km3. Trudniej odnawialne zasoby wód podziemnych szacowane są w Polsce na ok. 16 km3, przy czym ok. 1,8 km3 jest już eksploatowane. Na osobę przypada w naszym kraju 1580 m3 wody na rok. Jest to wskaźnik 3 razy mniejszy od średniej europejskiej i 4,5 razy mniejszy od przeciętnej dla świata. Warto przy tym podkreślić, iż wskaźnik dostępu do wody niższy od 1500 m3/rok/osobę uważany jest powszechnie za bardzo mały i wywołuje poważne perturbacje w gospodarowaniu zasobami wodnymi.

Zasoby wodne Polski są bardzo zmienne w czasie i zróżnicowane w przestrzeni. Jeśli uwzględnimy 95 % poziom gwarancji i odejmiemy zasoby nienaruszalne, to realne zasoby wodne Polski w okresie suchym wyniosą już tylko ok. 250 m3/rok/osobę. Poziom tego wskaźnika jasno dowodzi jak niezbędne jest retencjonowanie wody i ciągły monitoring stanu ilościowego i jakościowego jej zasobów. Na ¾ obszaru Polski pojawiają się okresowo deficyty wody, przy czym najczęściej i w największym stopniu dotykają one terenów Wielkopolski i Mazowsza. To właśnie na terenach Niżu Polskiego i szeroko pojmowanej środkowej Polski zagrożenia związane z brakiem dostępu do wody odpowiedniej ilości i jakości są dziś największe, a biorąc pod uwagę obserwowany kierunek zmian klimatycznych stan ten może pogorszyć się jeszcze bardziej. Zauważmy bowiem, że globalne ocieplenie wywołuje także w Polsce wzrost temperatury, zwłaszcza półrocza chłodnego. Ten zaś pociąga za sobą wzrost parowania terenowego zimą i wiosną oraz spadek infiltracji i alimentacji wód podziemnych w półroczu chłodnym. W efekcie, zasoby wodne dostępne w półroczu ciepłym są mniejsze, co wywołuje problemy w zaopatrzeniu w wodę różnych użytkowników.

Średni odpływ jednostkowy z obszaru środkowej Polski wynosi 5,4 dm3/s/km2. W ciągu roku, 38 największych rzek obszaru odbiera z poziomów wodonośnych ok. 3,4·106 m3 wody. Wskaźnik dostępu do wody na obszarze województwa łódzkiego należy do najmniejszych w Polsce i wynosi ok. 1000 m3/rok/osobę. W okolicach Łodzi nie przekracza on nawet 500 m3/rok/osobę. W ciągu sekundy, z różnych ogniw obiegu wody pobiera się w województwie łódzkim ok. 11 m3 wody (60 % – z wód podziemnych, 40 % – z wód powierzchniowych). Poziom wykorzystania zasobów własnych regionu wynosi ok. 13 %.

Zagadnienia i projekty badawcze podejmowane i z powodzeniem realizowane w łódzkim ośrodku hydrologicznym są bardzo różnorodne. Wśród najważniejszych osiągnięć metodycznych i merytorycznych ośrodka w zakresie oceny i monitorowania zasobów wodnych należy wymienić:

        ocenę składowych bilansu wodnego i zasobów wodnych środkowej Polski na progu XXI wieku,

       wypracowanie metodyki wyznaczania krzywych recesji odpływu podziemnego i obliczania zasobów wód podziemnych strefy aktywnej wymiany,

        oszacowanie potencjałów zasobności i skali odnawialności płytkich wód podziemnych Polski,

        opracowanie modelu ET służącego do automatycznego obliczania dobowych wartości odpływu podziemnego,

        wypracowanie zasad i schematów bilansowania zasobów wodnych zlewni o różnym charakterze i zróżnicowanym poziomie antropopresji,

        ocenę wpływu współczesnych zmian klimatycznych na różne formy odpływu rzecznego, stosunki wodne i składowe bilansu wodnego,

        ciągły monitoring ilościowego i jakościowego stanu zasobów wód powierzchniowych i podziemnych w Zlewni Badawczej położonej w strefie podmiejskiej Łodzi.